„Zjawa. Niesamowity Reymont” – oprowadzanie po wystawie

„Niesamowity Reymont” to interdyscyplinarny projekt organizowany przez Muzeum Literatury w związku z obchodami 100. rocznicy przyznania Władysławowi St. Reymontowi Literackiej Nagrody Nobla, odbywającymi się pod auspicjami UNESCO. Obejmuje on wystawę „Zjawa” w siedzibie głównej w Muzeum Literatury (13 czerwca – 29 września 2024), publikację – przewodnik do wystawy oraz cykl wydarzeń towarzyszących. Wystawa „Zjawa” zainspirowana została jedną z mniej znanych powieści pisarza pt. „Wampir”. Wydana pierwszy raz w 1904 roku jako nowela „Mgły”, swoją ostateczną formę powieści grozy uzyskała w 1911 roku. Powieść wpisywała się nie tylko w lęki i niepokoje związane z początkiem wieku oraz poczuciem kryzysu wartości ówczesnej cywilizacji, ale wyrażała również zainteresowanie w Polsce i na świecie zagadnieniami takimi jak psychiatria, psychologia, okultyzm czy oniryzm. Ekspozycja ukaże zmagania twórcze Reymonta i jego osobiste przeżycia, które złożyły się na powstanie tej niezwykłej powieści, w tym kontakty z warszawskim środowiskiem spirytystów, wyjazd do Londynu w 1894 roku oraz udział w Zjeździe Towarzystwa Teozoficznego. Przybliży także kluczowych bohaterów „Wampira” – pisarza Zenona, będącego alter ego samego autora i splecione z nim siecią niejednoznacznych relacji kobiety: demoniczną Daisy i niewinną Betsy. Opowieść o niepokojach autora i bohaterów „Wampira” rozwijać się będzie za pośrednictwem obiektów pochodzących ze zbiorów Muzeum Literatury, w szczególności pamiątek związanych z samym noblistą, takich jak meble i przedmioty osobiste należące do Władysława St. Reymonta, oraz malarstwa Wojciecha Weissa i Juliana Fałata, pochodzącego z początku XX wieku. Uzupełnieniem będą dzieła z epoki, wypożyczone z innych polskich instytucji i kolekcji prywatnych, w tym m.in. portrety Reymonta autorstwa Jacka Malczewskiego i Meli Muter, obraz „Mgła” Apolinarego Kotowicza, obrazy „Grzech” i „Zjawa” Bolesława Nawrockiego czy rzeźba Henryka Kunzeka „Wampir”. Kluczową częścią projektu będą działania o charakterze performatywnym, które powstają we współpracy z dwójką utalentowanych artystów średniego pokolenia, związanych ze sztukami wizualnymi i teatrem – Martą Ziółek i Rafałem Dominikiem. Obejmować będą one zarówno elementy dramaturgiczne, muzyczne i ruchowe, jak i interwencje artystyczne w przestrzeni wystawy. Przeniosą one motywy zapisane na kartach „Wampira” w perspektywę współczesności, wydobywając w szczególności aspekty związane z cielesnością, sensualnością i sprawowaniem kontroli, którymi nasycona jest powieść Reymonta. język: polski, www.muzeumliteratury.pl